Փոփոխություններ, որոնք մեր կյանք են մտնում համակարգչի և համացանցի հետ միասին

13466083_1751218871785520_1403119869122899321_n

Դժվար է պատկերացնել ժամանակակից ընտանիք, որտեղ չգիտեն և չեն օգտվում համացանցից։ Էլեկտրոնային հարմարանքները, որոնք սարդոստայնի պես կապված են իրար, համարվում են մեր կյանքի անբաժանելի մասը։ Ոմանք դժգոհություն են արտահայտում փոփոխությունների համար, ոմանք էլ շատ գոհ են:
20-25 տարի առաջ մարդիկ չէին էլ պատկերացնում, թե ինչ արագությամբ տեխնիկան և էլեկտրոնիկան կարևոր տեղ կզբաղեցնեն ոչ միայն իրենց մասնագիտական գործունեության մեջ, այլ` առօրյայում։ Չնայած համացանցի հետ կապված տարաձայնություններին` չի կարելի չհամաձայնել, որ նորամուծությունները էականորեն ազդել են մարդկության պատմության վրա։ Եկեք փորձենք ամփոփել այդ փոփոխությունները։
Մարդու կենսագործունեության ոլորտները, որոնք ենթարկվել են փոփոխությունների.

Երեխաների հետ անցկացրած ժամանակը.  ավագ սերնդին մանկության ժամանակ դժվար էր դրսից տուն բերելը։ Տնից  այն կողմ էին բոլոր կարևոր իրադարձությունները։ Այսօրվա երեխաները փաստացի չեն վազվզում փողոցում, նրանց ուշադրությունը կենտրոնացած է նույնիսկ ոչ այնքան հեռուստացույցների էկրաններին, որքան պլանշետների, նոթբուքերի և բջջային հեռախոսների վրա:
Լուսանկարչություն. լուսանկարչի մոտ գնալը կամ պատահական անծանոթին խնդրելը իրեն նկարել սեփական տեսախցիկով, արդեն անցյալում է։ Այսօր «սելֆի» արտահայտությունը լսվում է փողոցներում, համացանցում, հեռուստացույցով։ Նկարել ինքդ քեզ, ավելի ճիշտ քո մարմնի մի մասը, ինքնուրույն՝ օգտագործելով  տեսախցիկը կամ հատուկ բռնիչը, սովորական գործ է։ Գործողությունները կատարվում են առաջին դեմքի կողմից, ով տվյալ պահին տվյալ վայրում է գտնվում։
Ճանապարհորդությունների ժամանակ.  լիցքավորիչը,  հավելյալ հիշողության քարտը կամ«սելֆիի» ձողը մոռանալն  այսօր ավելի սարսափելի են, քան արևայրուքի կամ մոծակների դեմ օգտագործվող քսուքները։  Առանց նման ժամանակակից առաջնային իրերի դիմանալը ստացվում է մեկ օրից ոչ ավել։ Սկսվում են ձանձրույթն ու տրամադրության անկման նոպաները։
Գնում/վաճառք. անպետք իրերից ազատվելու համար հայտարարություն տալը կամ հակառակը՝ շատ կարևոր իրեր ձեռք բերելը, հնարավոր է առանց տանից դուրս գալու։ Բավական է միայն ընտրել տվյալ կայքն ու սեղմել համապատասխան կոճակը։ Անհրաժեշտ հրահանգները կօգնեն լուծել խնդիրը նույնիսկ նորեկներին։ Ոչ միայն իրերն է հնարավոր պատվիրել համացանցում, այլ նաև մթերքը և պատրաստի սնունդը:

Օգնություն անսպասելի իրավիճակների դեպքում. մարդկանց հարմարավետության համար ծրագրավորողները պարզապես դուրս են գալիս իրենց կաշվից։ Նրանց կողմից ստեղծված ծրագրերը հնարավորություն են տալիս լուծել անսպասելի առաջացած խնդիրները։ Ընկերների կամ պատահական ծանոթների օգնությունը կհասնի, երբ նրանք լսեն (տեսնեն) ձեր նամակը:

Խոհարարություն. դուք ցանկանում եք որևէ անսովոր բան պատրաստել, բայց ձեր ձեռքի տակ չկա որևէ բաղադրատոմս։ Իհարկե, կա տարբերակ. հավաքել ծանոթ հեռախոսահամարը և այդ մասին խոսել մայրիկի կամ ընկերուհու հետ։ Բայց ամենակարող համացանցը ավելի շուտ օգնության կհասնի` իրականացնելու  ձեր ֆանտաստիկ միտքը։ Մանրամասնորեն  ներկայացված  բաղադրատոմսերով ու խորհուրդներով կայքը  մեր կյանքը վերածում է «սովորական հեքիաթի»:

Ընկերոջը կամ սիրելիին փնտրելը. ընկերական կապերը, հետաքրքիր ծանոթությունները, նույնիսկ սերը կարելի է գտնել համացանցի միջոցով։ Ինչպես ասում են «համացանցային կապերը՝ ձեզ օգնական»: Իհարկե, սրիկաներն ու կասկածելի մարդիկ այնտեղ էլ բավականին են։ Այսօր նրանք տեղափոխվել են վիրտուալ աշխարհ։ Բայց նրանք միշտ իրական կյանքում էլ են եղել։ Սակայն նրա անձի մասին ավելի շատ բան կարելի է իմանալ նախքան հանդիպելը։ Իսկ խանդի պատճառ կարող է հանդիսանալ երկրորդ կեսի անմեղ սիրախաղը Ֆեյսբուքով:

Ֆիլմերի և բազմասերիանոց սերիալների դիտումը. հիշու՞մ եք մոտավորապես տասը տարի առաջ ինչ ողբերգություն էր բաց թողնել սիրելի ֆիլմը կամ սերիալի հերթական սերիան։ Այսօր դա կարելի է անել ցանկացած պահի՝ տեղավորվելով համակարգչի կամ թվային հեռուստացույցի առջև։ Այդ հնարավորությունը հատկապես տպավորիչ է սերիալների սիրահարների համար։ Հիմա մի ողջ երեկո կարելի է դիտել ողջ ցիկլը։ Կարևորը` կարողանալ ժամանակին դադար տալ:

Ինտելեկտուալ գործունեությունը. տեղեկություններ, քիչ հայտնի փաստերի, անհասկանալի տերմինների և արտահայտությունների փնտրումը հեշտորեն կարելի է գտնել փնտրման կամ «Վիքիպեդիայի» շնորհիվ։ Նման քանակի տեղեկության և նրա հասանելիության մասին մեր ծնողները չէին էլ երազել:
Թարգմանությունը` Քոլեջի սովորող Գոհար Գաբրիելյանի:
Աղբյուրը

 

Մոնոկլը, պենսնեն, լոռնետը` անցած դարաշրջանի ուրվականներ

c0a707806d788652e2afe4b17e663516

Պարզապես աներևակայելի է, թե մարդն իր կյանքը հեշտացնելու համար ինչքան օգտակար բաներ է հորինել: Ակնոցը այդպիսի գյուտերից մեկն է; Ժամանակակից սերնդի համար անասելի օգտակար և պարզապես անհրաժեշտ այդ պիտույքը թույլ է տալիս մարդուն կարգավորել տեսողությունը` ուղղելով բնության սխալները. չէ որ նա էլ կատարյալ չէ:
Եթե հայացք նետենք անցյալին, հատկապես  19-րդ դարի առաջին կեսին, ապա ակնոցի ծագումը կարող է բավականին հետաքրքիր և գրավիչ թվալ: Իհարկե, այն հեռավոր ժամանակներում տեսողությունը  չէին կարգավորում  ժամանակակից ակնոցների օգնությամբ. այդ դարաշրջանի օպտիկայի աշխարհը, որը ցուցադրվում է տարբեր թանգարաններում, պատկերասրահներում, ցուցահանդեսներում և ռետրո-խանութներում,  զգալիորեն տարբերվում է այսօրվանից: 19-րդ դարում հայտնի էին այնպիսի օպտիկական պիտույքներ, ինչպիսիք էին մոնոկլը, պենսնեն, լոռնետը:
Լոռնետ
Լոռնետը 19-րդ դարի յուրաքանչյուր հայտնի արիստոկրատի անփոխարինելի ատրիբուտն է եղել: Այն ստեղծվել է դեռևս 1780 թվականին, բայց իր հանրաճանաչության գագաթնակետին է հասել միայն 19-րդ դարում: Լոռնետը իրար միացող հատուկ բռնատեղով կլոր ոսպնյակների զույգ է:
1911թվականին օպտիկա արտադրող գերմանական Rodenstock ընկերությունը ուներ  լոռնետի տարբեր մոդելների  մոտ 30  նմուշակազմ:
Լոռնետը ոչ միայն լավացնում էր տեսողությունը, այլ կրողին տալիս էր նրբինություն և որոշակի նրբաճաշակություն: Դրա համար էլ զարմանալի չէ, որ մեծ համբավ ունեցող  այդ պիտույքը գործածում էին գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչները: 19-րդ դարի լոռնետը ինչ-որ չափով համարվում էր նաև ոսկերչական իր, որովհետև հաճախ պատրաստվում էր փղոսկրից և զարդարվում թանկարժեք քարերով ու  մետաղներով; Այն գեղեցիկ, հաճելի զարդարանք էր կնոջ ձեռքին: 19-ր դարի տիկնանց միշտ «ուղեկցում էր» լոռնետը, մանավանդ թատրոն կամ օպերա հաճախելիս; Նրա օգնությամբ կինը կարողանում էր ընդգծել իր շարժումների նրբագեղությունը և կապը բարձր խավի հետ:
Հարկ է նշել, որ լոռնետի կիրառությունը աշխարհիկ հավաքույթներում իսկական արվեստ էր, իսկ 19-րդ դարի յուրաքանչյուր աղջիկ գիտեր լոռնետի գործածության  եղանակ, որի օգնությամբ  հնարավորություն ուներ երկրպագուին  նշան տալ: Շատ չանցած առօրյայում հայտնվեցին ծալովի նմուշօրինակներ` գեղեցիկ շղթաներով կամ ժապավեններով, որոնք տիկնայք կրեցին  մինչև 20-րդ դարի կեսերը: Նույնիսկ արևային և տեսողությունը շտկող ժամանակակից ակնոցների հայտնվելուց հետո էլ լոռնետները չկորցրին  իրենց  հանրաճանաչությունը և արժանի տեղ էին գրավում աշխարհիկ կյանքում` մնալով  որպես նորաոճ և արդիական պիտույք` մինչև  անգամ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո:
Մոնոկլ
 Մինչ բարձր դասի տիկնայք զվարճանում էին լոռնետներով, 19-րդ դարի տղամարդիկ նախապատվությունը տալիս էին մոնոկլին: Այս օպտիկական պիտույքը ոչ մեծ կլոր ոսպնյակ է  շղթայիկով, որը  իր փոքրիկ չափի շնորհիվ գերազանց  նստում է ակնախոռոչում:
Եթե կինը մոնոկլ էր կրում, դա  հասարակության մոտ  զայրույթ էր առաջացնում և ընկալվում էր որպես մարտակոչ ընդդեմ հասարակության  պայմանականություններին: Իր համարձակությամբ հայտնի ժորժ Սանդը, մոնոկլը դնելով աչքին, այն ուղղում է տղամարդուն`դրանով շփոթեցնելով ու գայթակղելով նրան:
19-րդ դարում մոնոկլը համարվում էր շքեղություն և խոսում էր այն կրողի բարեկեցության և հասարակական  դիրքի մասին: Այդ պիտույքը պահվում էր ակնախոռոչում հատուկ միմիկայի շնորհիվ: Հարկ է նշել, որ մոնոկլ կրելը իսկական արվեստ էր, քանի որ այդ առարկան չունի ոչ մի բռնիչ ու բռնակ: Այդ պատճառով էլ, տուրք տալով նորաձևությանը,  տղամարդիկ ստիպված էին լինում զսպել իրենց հույզերն ու կաշկանդել միմիկան, որպեսզի հանկարծ մոնոկլը չընկնի:
20-րդ դարի սկզբներին մոնոկլը թեթևակի կորցրեց իր  էլիտարությունը ու դարձավ ինքնավստահ ու էլեգանտ տղամարդու ատրիբուտ: Մոնոկլը հայտնի էր ինչպես տեսողության խնդիր ունեցող մարդկանց , այնպես էլ բացարձակապես առողջ մարդկանց շրջանում:
Պենսնե
Պենսնե կրելը  19-րդ դարում  միայն հայտնի մարդկանց մենաշնորհն էր:: Պենսնեն գործնականում ժամանակակից ակնոցի «նախահայրն է», իրենից ներկայացնում էր երկու ոսպնյակ շրջանակով`  առանց բռնիչի և բռնակի, բայց քթարմատի վրա փոքր լծաղեղով:
19-րդ դարում այն պատրաստում էին կրիայի պատյանից, կաուչուկից և պողպատից: Օպտիկական այս պիտույքը ունի  հատուկ շղթայիկ կամ քորոց,  որոնց օգնությամբ պենսնեն ամրացնում են հագուստին կամ  այն պետք չլինելու դեպքում` թաքցնում: Այդ ակնոցը տիրոջը  դարձնում  է պերճաշուք և կարևոր, բոլոր մեծ մարդիկ իրենց պարտքն էին համարում պենսնե օգտագործել:
Հարկ է ընդգծել, որ դրանք հայտնի էին ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց շրջանում, վերջիններիս համար թողարկում էին ավելի նուրբ նմուշներ:
Նման պահանջարկի հետ կապված`  պենսնեի նմուշակազմը բավականին բազմազան ու հարուստ էր:
Այդ  ակնոցի ընտրության հարցում անհրաժեշտ էր  հատուկ մանրազննություն. չէ՞ որ միայն ոսպնյակների ճիշտ ընտրության դեպքում կարելի էր «վաստակել» քթի խրոնիկ հիվանդություն: Այդ իսկ պատճառով սկսեցին հատուկ ուշադրություն դարձնել լծաղեղների ձևերին:

Թարգմանությունը` Կարինե Պետրոսյանի:
Աղբյուրը

 

ՀԵՌՈՒՍՏԱՑՈՒՅՑԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Ջաննի Ռոդարի

Մի անգամ երեկոյան սինյոր Վերուչին աշխատանքից վերադառնում էր տուն։ Նա ծառայող էր և աշխատում էր, եթե չեմ սխալվում, փոստատանը։ Սակայն նա կարող էր նաև ատամնաբույժ լինել կամ՝ ինժեներ։ Մենք կարող ենք նրա համար ցանկացած մասնագիտություն պատկերացնել։ Կարո՞ղ ենք, օրինակ, նրան բեղերով ու մորուքով պատկերացնել։ Հրաշալի է, թող ուրեմն բեղերով և մորուքով լինի։ Իսկ հիմա փորձենք երևակայել, թե ինչպես է նա հագնվում, ինչպիսին է նրա քայլվածքը, ինչպես է խոսում։ Հիմա նա քթի տակ ինքն իրեն ինչ-որ բան է խոսում։ Եկեք թաքուն լսենք։
— Տո՛ւն, վերջապես տուն եմ գնում։ «Հարազատ տուն, երջանիկ կացարան, համեստ, խաղաղ, թանկագին…» Էլ չե՛մ կարող։ Այնքա՜ն եմ հոգնել։ Ամբողջ օրը վազվզոց է, շուրջբոլորն այնքան ժողովուրդ կա, փողոցում՝ ամբոխ, մեքենաների անընդհատ հոսք… Հիմա կգնամ, կփակեմ դուռը, տիկնայք և պարոնայք, և՝ հաջողություն բոլորիդ։ Այլևս ձեզ չեմ տեսնի։ Տանս շեմից ներս կմտնեմ և ամբողջ աշխարհը կմնա դռներից այն կողմ… Էդ մեկը որ դեռևս կարող եմ անել… Ահա այսպես։ Վերջապես ես մենակ եմ… Հրաշալի է… Նախ և առաջ՝ կորչի՜ այս փողկապը… Հիմա կոշիկները դեն կնետենք… Կմիացնենք հեռուստացույցը… Հետո կնստենք բազկաթոռին, ոտքերը կդնենք փոքրիկ աթոռակին, ծխախոտը կվերցնենք… Վե՛րջ, հիմա ինձ լավ եմ զգում, իսկ որ ամենակարևորն է՝ վերջապե՜ս մենակ եմ… Ես … Իսկ դո՞ւք ով եք… Որտեղի՞ց հայտնվեցիք։
Սինյոր Վերուչիին մեղմ ժպտում էր մի սիրունիկ սինյորինա։ Մի վայրկյան առաջ նա դեռևս սենյակում չէր, իսկ հիմա նստել էր իր դիմաց՝ բազմոցին, և ժպտալով ուղղում էր հուլունքները։
— Չե՞ք ճանաչում։ Ես հաղորդավարուհին եմ։ Դուք միացրիք հեռուստացույցը և ահա ես այստեղ եմ։ Հիմա ձեզ վերջին նորությունները կհաղորդեմ։
Սինյոր Վերուչին զայրացավ.
— Ամոթ ունեցեք։ Դուք ոչ թե հեռուստացույցի էկրանին եք, ինչպես որ պիտի լիներ, այլ իմ տանը, և նստել եք իմ բազմոցին։
— Բայց, ախր, ի՞նչ տարբերություն։ Երբ ես հեռուստացույցի էկրանին եմ լինում, միևնույնն է, դարձյալ ձեր տանն եմ, և ձեզ հետ եմ խոսում…
— Բայց ինչպե՞ս այստեղ հայտնվեցիք։ Ես նույնիսկ չնկատեցի… Դուք, ի՞նչ է, ինձանից թաքո՞ւն տուն մտաք։
— Չարժե դրա վրա գլուխ կոտրել… Դե ինչ, ձեզ հետաքրքրո՞ւմ են վերջին նորությունները։
Սինյոր Վերուչին համակերպվեց.

— Դա, իհարկե, այնքան էլ համոզիչ չէ… բայց… Ինչպես կուզեք…
Սիրունիկ սինյորինան կոկորդը մաքրեց և սկսեց։
— Եվ այսպես. «Ողջ Անգլիայում շարունակում են փնտրել «Ռիդինգ» բանտից փախած վտանգավոր ավազակին։ Ոստիկանության կոմիսարը հայտնել է, որ իր կարծիքով հանցագործը թաքնվել է անտառում։
Այդ պահին սինյոր Վերուչին մի ձայն լսեց, որը գալիս էր ո՛չ հեռուստացույցից, ո՛չ էլ հաղորդավարից, այլ՝ իր թիկունքից։ Ձայնն ասաց։
— Հիմարությո՛ւն։
— Իսկ սա՞ ով է,- տեղից վեր թռավ սինյոր Վերուչին։
— Ախր սա հենց ավազակն է,- բացականչեց հաղորդավարուհին՝ տեղից չշարժվելով։- Տեսե՛ք, նա ձեր բազկաթոռի հետևում է թաքնվել։
— Հիմարությո՛ւն,- կրկնեց ձայնը,- էդ էր մնացել, որ ձեզ ասեմ, թե որտեղ եմ թաքնվում…
Սինյոր Վերուչին վեր թռավ տեղից, նայեց այն կողմ, որտեղից ձայնն էր գալիս, և փրփրեց.
— Ինչպե՞ս եք համարձակվում։ Տեսե՛ք, նույնիսկ զինված է։ Ավազակն իմ տանն է։ Գժվե՜լ կարելի է։
— Բայց դուք ինքներդ եք ինձ հրավիրել,- ասաց ավազակը՝ դուրս գալով թաքստոցից։
— Ե՞ս։ Լա՜վ էլ հորինել եք։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ես ավազակին տուն եմ հրավիրում՝ միասին մի գավաթ խմելու…
— Ի դեպ, ես չէի հրաժարվի։
— Ինչի՞ց։
— Մի գավաթից։
— Ախր դուք ոչ միայն ավազակ եք, այլ նաև՝ անպատկառ։ Նախ, ես հայտարարում եմ, որ Ձեզ չեմ ճանաչում ։ Երկրորդ, Դուք հայտնվել եք այստեղ հակառակ իմ ցանկության։ Դո՛ւք, սինորի՛նա, դրա վկան եք։
— Ո՛չ, սինյոր Վերուչի,- պատասխանեց հաղորդավարուհին,- ես չեմ կարող վկա լինել, որքան էլ մեծ լինի ձեր ցանկությունը։ Ախր, դուք ինքներդ միացրիք հեռուստացույցը։
— Ահա թե ի՜նչ, ուրեմն այս ավազակը նույնպե՞ս…
— Իհա՛րկե, նա նույնպես ձեր տանն է հայտնվել հեռուստացույցից, ինչպես և ես։
— Մի խոսքով,- ասաց ավազակը,- դուք ինձ մի գավաթ գինի հյուրասիրելո՞ւ եք, թե՞ ոչ։
— Խնդրեմ,- պատասխանեց սինյոր Վերուչին,- անցե՛ք, նստե՛ք, տեղավորվե՛ք՝ ինչպես ձեր տանը։
Ինձ համար արդեն պարզ է, որ ես այստեղ ոչ ոք եմ։ Սա ի՛մ տունն է, բայց ես այստեղ տանտեր չեմ։ Դուռը փակ է, պատուհանները՝ նույնպես, բայց մարդիկ ազատ մտնում են տուն և ինչ ուզում՝ անում են…
— Բայց դուք շատ եք ձգձգում էդ մի գավաթ գինին բերելը,- նկատեց ավազակը։
— Իսկ ե՞ս ինչ անեմ, շարունակե՞մ նորությունները հաղորդել,- հարցրեց հաղորդավարուհին։
Եվ սինյոր Վերուչին պատասխանեց.
— Իսկ ինչու չէ, ինձ համար նույնիսկ հետաքրքիր է, թե ինչո՞վ է ավարտվելու այս պատմությունը։
Եվ սինյորինան սկսեց կարդալ հաղորդավարի անտարբեր ձայնով. «Իմաստաբանական զորքերի հրամանատար գեներալ Բոլոն , հայտարարել է, որ նորից պատերազմական գործողություններ է սկսելու Պլանավիա հանրապետության դեմ, և որ պատերազմը կավարտվի Նոր տարուց ոչ շուտ»։
— Դա այնքան էլ ճիշտ չէ,- ընդհատեց նրան ինչ-որ ձայն, և զգեստապահարանի դուռը թափով բացվեց։
Սինյոր Վերուչին ցնցվեց.
-Ի՞նչ։ Հա՛, հասկացա․․․Գեներալ Բոլոն եք, չէ՞։ Իսկ ի՞նչ էիք անում իմ պահարանում։
— Դժվար թե դա ձեզ հետաքրքրի ,- հանգիստ պատասխանեց գեներալը։
— Այնումենայնիվ, ես ուզում եմ իմանալ,- համառորեն շարունակեց սինյոր Վերուչին,- ի՞նչ էիք այնտեղ անում։ Ռումբե՞ր։ Ռումբեր ի՛մ պահարանում… և ի՛մ բնակարանում։ Բայց, ասացե՛ք, ես ի՞նչ կապ ունեմ ձեր պատերազմի հետ։
-Իմ գործը, թանկագին սինյոր,- ասաց գեներալ Բոլոն,- իմաստաբանական զորքերը ղեկավարելը և Պլանավիայի տարածքը գրավելն է, ոչ թե ձեր հարցերին պատասխանելը։ Ես եկել եմ ասելու սինյորինային, որ իմ հայտարարությունը ճիշտ չի հաղորդվել։ Ես այսպես եմ ասել. «Պատերազմը կավարտվի մինչև Նոր տարի, քանի որ ես կոչնչացնեմ բոլորին, բոլոր պլանավիացիներին՝ մինչև վերջին մարդը, երկրի երեսից կջնջեմ նրանց քաղաքները, նրանց երկիրը անապատ կդարձնեմ։ Այստեղ խոսակցությանը ցանկացավ միջամտել ավազակը.
— Չէ՛, դուք միայն լսեք նրան։ Ինչպիսի՜ եռանդ, ինչպիսի՜ ծրագրեր։ Իսկ ինձ՝ խեղճ գողիս, Անգլիայով մեկ հետապնդում են։ Ես, այնուամենայնիվ, կուզեի իմանալ, թե մեզանից ո՞ր մեկն է իսկական ավազակը…
— Իսկ ես,- ճչաց սինյոր Վերուչին,- ուզում եմ իմանալ,թե երբ դուք բոլորդ կհեռանաք այստեղից ։ Դուք՝ սիրելի սինյորինա, և դուք՝ սինյոր ավազակ, և դուք՝ սինյոր գեներալ… Սա ի՛մ տուն է, և ես ուզում եմ այստեղ մենակ մնալ։ Ինձ ամենևին չի հետաքրքրում, թե ինչ եք անում դուք ու ինչ եք խոսում։ Բայց ես ձեր հախից կգամ և բոլորիդ դուրս կհանեմ։ Ես ոստիկանություն կկանչեմ և կհայատարարեմ, որ դուք ներխուժել եք իմ տուն։ Հենց այդպես։ Ես կկանչեմ կարաբիներներին, փողոցային երթևեկությունը կարգավորողներին, հրշեջներին… բոլորին կանչեմ։ Ես ուզում եմ հասկանալ, ե՞ս եմ իմ տանը տերը, թե՞ ոչ… Ես վերջապես ուզում եմ․․․
Բայց այդ ընթացքում, երբ հեռուստատեսության հաղորդավարուհին վերջին նորություն­ներն էր կարդում, հանգստանալ երազող սինյոր Վերուչիիի բնակարանը լցվեց տարբեր տեսակի մարդկանցով։ Այստեղ հայտնվեցին քաղցից ուժասպառ ինչ-որ մարդիկ, զորավարժություններից տանջված զինվորներ, ճառեր ասող քաղաքական գործիչներ, խցանումների մեջ մնացած վարորդներ, մարզիկներ, գործադուլ անող բանվորներ, նույնիսկ օդաչու, որը պատրաստվում էր ռումբեր նետել… Բազմաձայն խոսքը, ճիչերը, աղմուկը, աղաղակները, երգեցողությունը և աշխարհի տարբեր լեզուներով հայհոյանքը խառնվում էին շարժիչների հռնդոցին, ռումբերի պայթյուններին և տանկերի դղրդոցին։
— Բավակա՜ն է,- գոռաց սինյոր Վերուչին ։ — Սա դավաճանությո՜ւն է։ Սա բռնությո՜ւն է։ Բավակա՜ն է։ Բավակա՜ն է։

 ԱՌԱՋԻՆ ԱՎԱՐՏ
Հանկարծ լսվեց դռան զանգի ձայնը։
— Ո՞վ է։
— Բացե՛ք
Փա՜ռք Աստծո, կարաբիներներն էին։ Նրանց կանչել էր հարևանը, որն անհանգստացել էր սինյոր Վերուչիի բնակարանից լսվող ուժեղ աղմուկի ու պայթյունների ձայներից։
— Տեղներիցդ չշարժվե՛ք։ Ձեռքներդ վե՛ր։ Ցույց տվեք փաստաթղթերը։
— Շնորհակալությո՛ւն,- հանգիստ շունչ քաշեց սինյոր Վերուչին՝ փռվելով իր սիրելի բազմոցին։- Շնորհակալությո՛ւն։ Տարե՛ք նրանց բոլորին։ Ոչ մեկին չեմ ուզում տեսնել։ Սրանք բոլորը կասկածելի մարդիկ են։
— Սինյորինան նո՞ւյնպես։
— Այո՛, նա նույնպես։ Նա ոչ մի իրավունք չուներ իմ տուն բերել այս ողջ հրոսակախումբը։
— Համաձայն եմ, սինյոր Վերուչի,- ասաց կարաբիներների հրամանատարը,- դուք անձնական կյանքի անձեռնմխելիության իրավունք ունեք ։ Ես բոլորին բանտ կուղարկեմ ։ Կուզե՞ք ձեզ համար սուրճ եփեմ։
— Շնորհակալությո՛ւն։ Ես ինքս։ Առանց կոֆեինի, թե չէ չեմ կարողանա քնել։

ԵՐԿՐՈՐԴ  ԱՎԱՐՏ
Հանկարծ… սինյոր Վերուչին լռեց։ Նրա գլխում մի լավ միտք ծագեց։ Ժպտալով բոլորին, ովքեր հետաքրքրությամբ իրեն էին նայում, նա կամացուկ մոտեցավ հեռուստացույցին, և, համոզվելով, որ ոչ մեկը չի կարող խանգարել իրեն, անսպասելի կտրուկ շարժումով անջատեց այն։ Առաջինն անհետացավ հաղորդավարը։ Հետո մեկը մյուսի հետևից անհետացան ավազակը, գեներալը, երգիչներն ու մարզիկները, բանակներն ու ժողովուրդները։ Ի՜նչ հեշտ էր, այնպես չէ՞։
Բավական է անջատել հեռուստացույցը, և աշխարհն իսկույն կանհետանա, կմնա մեր տան պատերից այն կողմ, կվերադառնա մեր հանգիստը…
Հաղթանակած մնալով կռվի դաշտում՝ սինյոր Վերուչին ինքն իրեն ժպտաց և վառեց ծխախոտը։

ԵՐՐՈՐԴ ԱՎԱՐՏ
Հանկարծ… սինյոր Վերուչին լռեց։
Նա հասկացա՞վ։
Այո՛, հասկացավ։
Ի՞նչ։
Որ բավական չէ դռները փակել՝ աշխարհից, մարդկանցից, նրանց հոգսերից ու խնդիրներից անջատվելու համար։ Որ ոչ մեկը չի կարող ուրախանալ, կյանքը վայելել՝ իմանալով (իսկ դրա համար բավական է միացնել հեռուստացույցը), որ դեռ կան մարդիկ, որոնց համար վատ է, որոնք տանջվում ու մահանում են, մոտիկ, թե՝ հեռու, բայց մեր ընդհանուր Երկրագնդի վրա։ Իսկ այն մեկն է բոլորիս համար, մեր ընդհանուր տունն է։

 

 

ՀԱՉԵԼ ՉԻՄԱՑՈՂ ՇՈՒՆԸ

Կար-չկար մի շուն, որը չէր կարողանում հաչել: Ո՛չ հաչել, ո՛չ մլավել, ո՛չ բառաչել, ո՛չ խրխնջալ, ոչ մի կերպ չէր կարողանում խոսել: Դա շատ սովորական փոքրիկ շուն էր: Եվ ոչ ոք չգիտեր, թե որտեղից էր նա հայտնվել այդ գյուղում, որտեղ ոչ մեկը դեռևս ոչ մի շուն չէր տեսել: Եվ իհարկե հասկանալի է, որ ինքը նույնիսկ չէր էլ կասկածում, որ հաչել չգիտի: Բայց մի անգամ ինչ-որ մեկը հարցրեց նրան.
– Հետաքրքիր է, իսկ ինչո՞ւ, դու երբեք չես հաչում:
– Հաչե՞լ։ Իսկ դա ի՞նչ է։ Ես տեղացի չեմ, չեմ կարող:
– Այ քեզ տարօրինակ արարած։ Ի՞նչ է, չգիտե՞ս, որը բոլոր շները հաչում են:
– Ինչի՞ համար։
– Ոչ թե ինչի՞ համար, այլ՝ ինչո՞ւ։ Որովհետև նրանք շներ են: Հաչում են անցորդների, կասկածելի կատուների, լուսնի վրա։ Հաչում են, երբ գոհ են կյանքից, երբ նյարդայնանում են կամ զայրանում: Հաչում են հիմնականում ցերեկը, բայց պատահում է նաև գիշերը: Читать далее

Խորամանկն ու պարզասիրտը (հինավուրց առակ)

Մի քաղաքում ապրում էին երկու վաճառական: Նրանք ընկերություն էին անում: Մեկը խորամանկ էր, մյուսը՝ պարզասիրտ: Մի օր  վաճառականները որոշում են տեղափոխվել մեկ այլ վայր` առևտուր առնելու: Նրանք չեն հասցնում շատ  հեռանալ, երբ պարզասիրտը  գտնում է  փողի քսակ` մեջը`  հազար դինար: Իր գտածը նա ցույց է տալիս  ընկերոջը, որից հետո որոշում են  վերադառնալ: Մոտենալով քաղաքին` ընկերները սկսում  են  բաժանել գումարը: Պարզասիրտն ասում է խորամանկին.
-Կեսը ինձ, կեսը` քեզ:
Բայց խորամանկը հույս ունի, որ իրեն կհաջողվի ընկերոջից  վերցնել բոլոր դինարներն,  ու  պատասխանում է.
-Ինչու՞ մենք բաժանենք դրանք, եթե այդ գումարը կարող է  մեր համատեղ վաստակը լինել, և  մեզ կապող  ընկերությունն էլ հաստատուն կմնա: Թող հիմա ամեն մեկս վերցնենք  այնքան գումար, որքան  պետք է ծախսելու  համար, թեկուզ  հարյուրական դինար:
Նրանք այդպես էլ անում են, հետո  մնացած գումարը թաղում են  ծառի տակ ու  հեռանում: Բայց շուտով խորամանկը գաղտնի վերադառնում է, վերցնում ողջ գումարը և, տեղը հարթեցնելով, փախչում:
Որոշ ժամանակ անց պարզասիրտը դիմում է խորամանկին.
-Ինձ գումար է պետք: Արի գնանք մի քիչ վերցնենք այն գումարից, որը միասին թաղել ենք ծառի տակ:
Նրանք երկուսով գնում են ծառի մոտ,  որի տակ թաղել են  գումարը: Բայց, փորելով այդ տեղը, նրանք ոչինչ չեն գտնում: Այդ ժամանակ խորամանկը սկսում է հարվածել իր գլխին, կրծքին` բղավելով ու նախատելով  ընկերոջը.
-Երբեք չի կարելի վստահել ուրիշին: Պարզ է, որ դու ես վերցրել դինարները, որովհետև բացի ինձնից և քեզնից, դրանց մասին ոչ ոք չգիտեր:
Եվ նա գնում է  դատավորի մոտ բողոքով. «Իմ փողերը գողացել են»:
Դատավորը խորամանկից վկա է պահանջում,  իսկ նա առանց երկմտելու ասում է.
-Ես ունեմ վկա:
Դատավորը հարցնում է.
-Ո՞վ է քո վկան:
Խորամանկը պատասխանում է.
-Ծառը, հենց ինքն էլ  կարող է ցուցմունք տալ իմ օգտին:
Դատավորը զարմանում է՝ ինչպե՞ս կարող է ծառը վկա լինել, բայց, խորամանկին երաշխավորելով,  կարգադրում է հաջորդ առավոտյան գալ  հետագա բացատրությունների համար: Խորամանկը տուն գնալու թույլտվություն է վերցնում:  Տանը  հորը պատմելով պատահածի մասին՝ ասում է .
-Հայրիկ, այդ դինարները ես եմ վերցրել, և եթե դու օգնես ինձ, ես կշահեմ հայցը:
Հայրը նրան հարցնում է.
-Ի՞նչ պետք է անեմ ես:
Նա պատասխանում է.
-Ծառի մեջ մեծ փչակ կա: Եթե դու այս գիշեր մտնես այնտեղ և նստես փչակում, ոչ ոք չի նկատի: Ես վաղը դատավորի հետ կգամ այդտեղ, և նա կսկսի ծառին հարցեր տալ, դու կպատասխանես. «Իմ  արմատների տակ պահված դինարները  վերցրել է միամիտը»:
Հայրը նրան առարկում է.
-Տղաս, խելացի մարդը զգուշանում  է այն պաշտպանությունից, որը միայն վնաս է բերում, իսկ   խաբեության  մասին խոսք լինել չի կարող: Զգուշացիր, որ քո խորամանկությունը չվնասի քեզ:
Խորամանկն ասում է.
-Հայրիկ, մենք վախենալու ոչինչ չունենք:
Հայրը, ինչպես որդին էր ցանկացել, մտավ  փչակը: Հաջորդ օրը այդտեղ է գալիս դատավորը և սկսում  ծառին հարցեր տալ: Եվ հայրը փչակից բարբառում է. «Պարզամիտը իմ արմատների տակից  վերցրեց դինարները»:
Դա զարմացնում է  դատավորին, և նա ասում է.
-Այստեղ ինչ-որ բան այն չէ:
Մարդիկ բոլոր կողմերից ուսումնասիրում են  ծառը և հայտնաբերում փչակը: Դա  տեսնելով՝ դատավորը հրամայում է փչակը լցնել ծղոտով  և վառել: Ներսում գտնվող մարդը սկսում է  ծխից խեղդվել: Նա վշտալի ճչում է, իսկ հետո մահանում: Մահացածին դուրս  են բերում , խորամանկին դատավորի հրամանով ծեծում են, իսկ դինարները վերադարձնում են  պարզամիտին:
Թարգմանությունը` Քոլեջի  1-ին կուրսի թարգմանիչ սովորողների:
Աղբյուրը

 

Ամենից գլխավորը

Կար-չկար մի թագավոր կար, ողջ կյանքում նրան երեք հարց էր տանջում` ո՞րն է ամենից գլխավոր ժամանակը, ո՞րն է ամենից  գլխավոր գործը, ո՞վ է ամենից գլխավոր մարդը:
Նա մտածում էր. «Եթե  իմանամ  այս երեք հարցի պատասխանը, ամբողջ աշխարհը կնվաճեմ, ինչ ուզեմ, կիրականացնեմ, և բոլորն ինձ ամենաիմաստուն մարդը կհամարեն»:
Թագավորի մոտ անթիվ-անհամար  մարդիկ, մեծ խումբ գիտնական այրեր եկան-գնացին , բայց ոչ ոք այդպես էլ չպատասխանեց այդ երեք հարցերին: Թագավորի ականջին է հասնում, որ հեռավոր վայրում մի ճգնավոր է ապրում, որը հայտնի է իր իմաստնությամբ : Թագավորը ձի է հեծնում  և անձամբ գնում է նրան փնտրելու: Գնում է նա անտառի թավուտով և տեսնում է մի հյուղակ, որի  կողքին մի զառամյալ ծերուկ քաղհան է անում: Ծերուկը հոգնածությունից արդեն տապալվում է, բայց բրիչը ձեռքից բաց չի թողնում: Թագավորը իջնում է ձիուց, մոտենում է և խոնարհվում  ծերուկին.
-Քեզ մոտ եմ եկել, որ երեք հարցերիս պատասխանը ստանամ.  ո՞րն է ամենից գլխավոր ժամանակը, ո՞վ է ամենից գլխավոր մարդը, և ո՞րն է ամենից գլխավոր գործը:
Լսում է նրան ճգնավորը, ոչինչ չի պատասխանում. Շարունակում է աշխատել:
-Դու պետք է որ հոգնած լինես, թող օգնեմ քեզ,- առաջարկում է թագավորը:
Վերցնում է ճգնավորի ձեռքից բրիչը և սկսում աշխատել: Դարձյալ տալիս է իր երեք հարցը, սակայն ճգնավորը կրկին չի պատասխանում, միայն ասում է, որ իր բրիչը վերադարձնի, բայց թագավորը նրան լսել չի ուզում, բրիչը չի տալիս. որոշում է  գործը մինչև վերջ անել:
Հանկարծ տեսնում է, որ մոտենում է մի մարդ` դեմքն ամբողջովին վերքերով ու արյունոտ, թագավորը կանգնեցնում է  նրան, բարի խոսքերով մխիթարում , առվակից ջուր բերում, լվանում  ու կապում վերքերը, վիրավորին խմելու ջուր տալիս,  հետո  տանում հյուղակ և պառկեցնում, ինքն էլ պառկում է  քնելու, չէ որ արդեն գիշեր է:
Առավոտյան նորից գնում է ճգնավորի մոտ և տեսնում, որ նա սերմեր է ցանում այն հողում, որը երեկ փխրեցրել էր:
-Իմաստուն ճգնավոր,- դիմում է նրան թագավորը,-  այդպես էլ չե՞ս պատասխանում իմ հարցերին:
-Հերիք է,- ասում է  ճգնավորը,- դու դրանց արդեն ինքդ պատասխանել ես:
-Բայց ես ոչ մի պատասխան էլ չեմ տվել,-զարմանում է թագավորը:
-Դու, տեսնելով իմ ծերությունն ու հիվանդությունը, օգնության ձեռք մեկնեցիր: Եթե երեկ գիշերը այստեղ չմնայիր, այն ավազակները, որոնք այն ճանապարհորդի դեմքն այլանդակել էին, ճանապարհին քեզ կսպանեին:
Թագավորը զարմանքից բառ ասել չի կարողանում, իսկ ճգնավորը շարունակում է.
-Ամենագլխավոր ժամանակը այն է, երբ դու քաղհանում էիր ու օգնում ինձ: Այդ ժամանակ ամենից գլխավոր մարդը ես էի, ում դու օգնեցիր, ու քո օգնությունը ամենից գլխավոր  գործն էր, բայց երբ եկավ այն վիրավորը, նա դարձավ ամենից գլխավոր մարդը, իսկ քո օգնությունը նրան` ամենից գլխավոր գործը:
Թագավորը քիչ-քիչ  հասկանում է ճգնավորի խոսքերի իմաստը:
-Հիշի՛ր- ասում է ճգնավորը,- ամենից գլխավոր  ժամանակը այսօրն է, ամենից գլխավոր մարդը  նա է, ով այդ պահին կողքիդ է: Իսկ ամենից գլխավոր գործը` բարություն անել նրան, ով կողքիդ է, որովհետև մենք հենց դրա համար էլ ծնված ենք:
Լռում է ճգնավորը, շարունակում ցանել սերմը, իսկ թագավորը հեծնում է նժույգը և հեռանում : Նա ողջ կյանքի ընթացքում հիշում է ճգնավորի ողջերթի խոսքը, և մեծահոգության և արդարության մասին այդ թագավորի  խոսքերը տարածվում են  ողջ աշխարհում:
Թարգմանությունը` Մարիամ Տեր-Գալստյանի:
Աղբյուրը

 

Լռությունը ոսկի է

Հնդկական առակ

Մի անգամ փադիշահի մոտ նոր քմահաճույք առաջացավ:
-Բիրբալ,-հրամայեց նա,-ցույց տուր ինձ մի մարդու, ով աշխարհում բոլորից խելացի է:
Բիրբալին ոչնչով չես զարմացնի. նա միանգամից պատասխանեց.
-Իհարկե, աշխարհի տիրակալ: Շատ շուտով կգտնեմ և կներկայացնեմ: Բայց դրա համար ինձ հարկավոր է 10000 ռուփի:Փադիշահի հրամանով Բիրբալին անմիջապես տվեցին փողով լի մի քաակ: Բիրբալը վերցրեց քսակը և ճանապարհվեց տուն: Գումարը թողեց և գնաց թափառելու փողոցներով: Քայլում-թափառում է, բայց գլխից դուրս չի գալիս միտքը, թե ինչպես գտնի ամենախելացի մարդուն: Իզուր չէ, որ մարդիկ ասում են. «Ով փնտրում է,  միշտ գտնում է»: Նա հանդիպեց մի հովվի  հենց նրա   տան  դարպասների  մոտ: Բիրբալը հարցրեց գյուղացուն՝  ով է նա և որտեղից է,նաև  իմացավ,  որ հովիվը շատ աղքատ է: Նա գյուղացուն ասաց.
-Լսիր, հարգելիս, ես ուզում եմ քեզ օգնել: Վաղը կգաս  ինձ մոտ  և  ամեն ինչ կանես  այնպես, ինչպես ես կասեմ, ու  կստանաս 100 ռուփի:
Ո՞ր գյուղացին կարող է հրաժարվել: Աղքատը ծնված օրվանից նման գումար չի տեսել:
— Դե լավ: Վաղը մենք միասին կգնանք փադիշահի պալատ, և երբ նա սկսի քեզ հարցեր տալ, դու կնայես, կլռես, չես ասի ոչ մի բառ:
-Լավ-լավ, ես ամեն ինչ այդպես կանեմ:
Հաջորդ օրը Բիրբալը հովվին բերեց պալատ և ասաց.
— Աշխարհի տիրակալ, ձեր հրամանը կատարված է, ձեր առջև կանգնած է աշխարհի ամենախելացի մարդը:
Փադիշահը կարգադրեց  «իմաստունին»  մոտենալ իրեն և սկսեց հարցեր տալ.
— Հարգելիս, որտեղի՞ց ես, ի՞նչ է քո  անունը, որտե՞ղ ես  ապրում, բոլորից շատ ի՞նչ գիտես:
Էլի շատ հարցեր տվեց փադիշահը, բայց հովիվը  լուռ էր. ախր նրան հարսանիքի ժամանակ, որպես փեսայի փոքր եղբոր, նախօրոք սովորեցրել էին՝  ինչը ինչպես անել: Փադիշահին այդ ամենը տարօրինակ թվաց, բայց նա շարունակում էր հարցեր տալ: Հովիվն առաջվա պես լուռ էր: Երբ Բիրբալը տեսավ, որ փադիշահը արդեն կորցնում է համբերությունը, ասաց.
— Աշխարհի տիրակալ, նրան շփոթեցրին ձեր հարցերը: Նա մտածում է. «Իսկ ի՞նչ կանի փադիշահը, երբ իմանա ինձնից այդ բոլորը»: Ինչպես ասվում է. «Ռաջան, յոգը, կրակը և ջուրը ունեն իրենց հատուկ սովորույթները, ավելի լավ է նրանցից հեռու մնալ»: Ահա թե ինչու է նա լռում,ինչպես  առակ է ասում. «Լռությունը ոսկի է»:
Բիրբալի խրատը փադիշահին դուր եկավ և նա հովվին բաց թողեց:
Աղբյուրը
Թարգմանեց  Մարինա Հակոբյանը, Քոլեջ, 1-ին կուրս